اصول کلی تغذیه در IVF

۱. پروتئین کافی و باکیفیت

روزانه در هر وعده مقداری پروتئین مصرف شود:

تخم‌مرغ، مرغ، ماهی، ماست ، حبوبات، گوشت کم‌چرب

۲. مصرف چربی‌های مفید

برای ساخت هورمون‌ها و کیفیت تخمک ضروری‌اند.

منابع خوب: روغن زیتون، آووکادو، گردو، بادام، پسته، تخم کتان و چیا

روغن سرخ‌کردنی،فست‌فود، مارگارین، چیپس و شیرینی صنعتی محدود شود.

۳. کربوهیدرات کم‌قند و پایدار برای کنترل انسولین و التهاب.

مناسب: نان سبوس‌دار، جو دوسر،برنج قهوه‌ای، سیب‌زمینی آبپز، حبوبات

محدود شود: قند، نوشابه، آبمیوه صنعتی، کیک و شیرینی

مواد غذایی مفید برای کیفیت تخمک

انار( آنتی‌اکسیدان قوی)،  انواع بری و توت(کاهش استرس اکسیداتیو)، سبزیجات برگ سبز(فولات و آهن)، تخم‌مرغ (کولین و پروتئین)، ماهی سالمون (امگا۳)، گردو (سلامت هورمونی)، عدس و لوبیا (فولات و آهن)، لبنیات پرپروتئین (کمک به باروری).

غذاهایی که بهتر است محدود شوند:

فست‌فود (التهاب)، نوشابه (مقاومت انسولینی)، قند زیاد (اختلال هورمونی)، گوشت فرآوری‌شده (اثر منفی روی باروری)، الکل و سیگار (کاهش کیفیت تخمک).

نمونه برنامه غذایی یک روز

صبحانه: ۲ عدد تخم‌مرغ +نان سبوس‌دار+گردو+خیار و گوجه

میان‌وعده: میوه + بادام

ناهار: مرغ یا ماهی+ برنج قهوه‌ای یا کینوا + سالاد با روغن زیتون

عصرانه: ماست پروتئئینی+ تخم چیا

شام: سوپ عدس یا خوراک لوبیا+ سبزیجات بخارپز

مکمل‌های پرکاربرد قبل از IVF  فقط با نظر پزشک

فولیک اسید( ۴۰۰–۸۰۰ میکروگرم)، ویتامین D(بر اساس آزمایش)  CoQ10 (۲۰۰–۶۰۰ mg)، امگا۳(۱۰۰۰ mg)، اینوزیتول در PCOS

الگوی غذایی که بیشترین شواهد علمی را دارد

رژیم مدیترانه‌ای بهترین نتایج را در مطالعات IVF داشته است.

ویژگی‌های رژیم مدیترانه‌ای: سبزیجات فراوان، میوه تازه،روغن زیتون،ماهی،مغزها،غلات کامل،پروتئین سالم و قند و غذای فرآوری‌شده کم

مطالعات نشان داده‌اند زنانی که بیشتر به این الگو پایبند بوده‌اند:

کیفیت جنین بهتر،نرخ بارداری بالاتر،احتمال تولد زنده بیشترداشته‌اند.

وزن بدن هم مهم است

• BMI خیلی بالا یا خیلی پایین هر دو می‌توانند موفقیت IVF را کاهش دهند.
• حتی کاهش ۵ تا ۱۰٪ وزن در افراد دارای اضافه‌وزن می‌تواند پاسخ تخمدان را بهتر کند.

مواد غذایی که بهتر است محدود شوند:

• الکل
• سیگار
• مصرف زیاد کافئین (معمولاً توصیه می‌شود کافئین زیر ۲۰۰ میلی‌گرم در روز باشد (حدود ۱–۲ فنجان قهوه)
• نوشابه‌های شیرین
• چربی ترانس

برای همسر هم مهم است

• تغذیه مردان روی:تعداد اسپرم، تحرک اسپرم،DNA اسپرم اثر دارد.
• امگا۳، آنتی‌اکسیدان‌ها، روی، سلنیوم و کاهش سیگار بسیار مهم‌اند.

نکات مهم سبک زندگی

خواب کافی (۷–۸ ساعت)،  ورزش ملایم، کاهش استرس، نوشیدن آب کافی و کاهش کافئین

تغذیه بعد از انتقال جنین

بعد از انتقال: رژیم متعادل ادامه پیدا کند، آب کافی، پروتئین مناسب و یبوست کنترل شود و غذاهای خیلی شور یا فرآوری‌شده کمتر مصرف شوند./ف.نوروزی فرد

«عبدالله هژبری منش» دکتری تخصصی تغذیه بالینی و رژیم درمانی، دانشکده تغذیه و علوم غذایی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز